Ինչպե՞ս նա սիրեց իրենց մեքենագրուհուն, ինքն էլ չիմացավ: Ամեն օր, սովորական ժամին նրանք միասին գալիս էին գործի, մտնում սենյակ, մեկը գրամեքենան էր բացում, մյուսը հանում էր համրիչը: Ու սկսվում էին չխկչխկոցն ու տկտկոցը: Նրանք երբեմն, իհարկե, խոսում էլ էին իրար հետ, նույնիսկ կատակներ անում, մեկ-մեկ էլ զրուցելով հասնում մինչև մոտակա կանգառը: Այսպես անցնում էր օրը, հետո գալիս էր հաջորդը: Բայց մի օր մեքենագրուհին գործի չեկավ: Հաշվետարը սովորականի պես դուռը բացեց, հանեց համրիչը ու… ու հանկարծ զգաց, որ թվեր չկան գլխում, կա ինչ-որ ուրիշ բան, անորոշ անհասկանալի:
Բայց միայն մի պահ… հետո ամեն ինչ գլորվեց հին ճանապարհով:
– Այսօր միայն չխկչխկոցն է,- խոսում էին մյուս սենյակներում,- տկտկոցից պրծել ենք, մի քիչ հանգիստ գործ անենք:
Բայց հաշվետարը հանգիստ չէր: Նա, որ անընդհատ խոսում էր, թե մեքենագրուհին խանգարում է իր գործին, հանկարծ իրեն բռնեց այն բանում, որ լավ կլիներ տկտկոցը լիներ…
Հաջորդ օրը մեքենագրուհին եկավ: Ամեն ինչ՝ սենյակը, սեղանը, մեքենան իրենց տեղում էին: Իր տեղում չէր միայն… հաշվետարի սիրտը: Բայց նա այդ չտեսավ, ասենք, ինքը՝ սրտի տերն էլ այդ դեռ չէր նկատել: Միակ փոփոխությունը, որ զգում էր իր մեջ, այն էր, որ սկսել էր գաղտագողի ուսումնասի րել հարևանուհուն: Նա հանկարծ հայտնագործեց, որ ինքն այնքան էլ ծեր չէ՝ հազիվ երեսուներկու տարեկան և որ առայժմ ծերանալու մտադրություն չունի նաև հարևանուհին: Հետո նա հաստատ գնահատեց, որ մեքենագրուհին նույնիսկ լավիկն էլ է:
Այսպես մեկ օր, երկու: Բայց զարմանալի բան, որքան շատ նոր բան էր նկատում նա հարևանուհու մեջ, գլխավոր հաշվապահը այնքան շատ սխալներ էր ցույց տալիս իր թղթերում… Իհարկե, նա ինքը նույնիսկ դեռ չգիտեր, որ այդ երկու շատերի մեջ փոխադարձ կապ կա, բայց… Բայց օրերն անցնում էին, հաշվետարը, իրենից անկախ, սկսում էր փոխվել, սկսում էր շփոթել դռներն ու անունները, իսկ դա… Ի՞նչ եմ անում, եթե իմանա՞ն,- մի օր սարսափով մտածեց նա,- այ թե խոսակցություն կլինի՝ չխկչխկոցը սիրահարվել է տկտկոցին… Ինչպես կբարկանա, երևի, ինքը՝ մեքենագրուհին. ես մինչև հիմա քեզ կարծում էի, իսկ դու…
Եվ հաշվետարը որոշեց թաքնվել, թեպետ դեռ ոչ ոք չէր նկատել նրա հոգում կատարվածը: Բայց հո քեզնից էլ չե՞ս կարող փախչել. նա սարսափով զգում էր, որ աստիճանաբար անընդունակ է դառնում նրա ներկայությամբ որևէ լուրջ բան անել, իսկ բացակա ժամանակ՝ ավելի վատ:
Ո՛չ, հարկավոր է իրեն ասել,- մի օր վերջապես ինքն իր մեջ համարձակվեց որոշել նա ու… քարացավ այդ որոշումից. ախր ինչպե՞ս,- եթե իմանա: Այ քեզ հիմարություն. բա էլ ինչո՞ւ է ասում, որ չիմանա: Նախ որոշեց առավոտյան, սենյակ մտնելիս խոսել, երբ նոր է հանդիպում, ավելի անայլայլ է և ուրիշ մարդիկ էլ չկան, հետո մտածեց, որ ավելի լավ կլինի՝ տուն գնալիս:
Մեկ օր, երկու օր… ու նա կանգ առավ գրավոր հայտնելու մտքի վրա: Այդպես լավ կլինի՝ ինքը չի լսի պատասխանն անմիջապես, չի շփոթվի… չէ, այդպես հարմար է: Ու գրեց նա գեղեցիկ մի նամակ: Հիմնարկում շատերն էին մտածում, թե հաշվետարի հոգում ուրիշ ոչինչ չկա՝ բացի թվերից, հաշիվներից, բայց նամակն անկեղծ ստացվեց… Ինչպե՞ս է լինում, երբ սեղանի լամպի վրայից վերցնում ես լուսամփոփը. միանգամից լույսն առատ է դառնում. ու զարմանքով տեսնում ես, որ այդ լամպը կարող է ողջ սենյակը լուսավորել: Այդպես էլ նա իր սրտին էր կարծես լուսամփոփ հագցրել, վախենալով, չուզենալով, որ ուրիշները տեսնեն… Մեքենագրուհին հանեց լուսամփոփը և ահա պարզվում է, որ ինքն էլ, ուրիշների նման, սիրտ ունի, կարող է թախծել, բանաստեղծություններ կարդալ, գեղեցիկ նամակ գրել…
Նամակ… Բայց ինչպե՞ս տալ իրեն…
Երեք օր շարունակ նվիրական թուղթը մնաց գրպանում. հետո նա համարձակություն ստացավ դարակը դնելու, որ տանը հանկարծ չպատռի… Մի քանի մետր էր հաշվետարի սեղանից մինչև մեքենագրուհին, բայց նամակը հինգ օր էլ այդտեղ մնաց:
Օրվա վերջանալուն քիչ էր մնացել, բայց այդ ինչո՞ւ է մեքենագրուհին պատրաստվում: Հաշվետարը տեղից բարձրացավ ու հանկարծ նորից փուլ եկավ, մի պահ թվաց, որ եթե նա հիմա գնա, ինքն էլ երբեք, երբեք չի կարող նամակը հանձնել: Նա սոսկաց այդ մտքից, ուժ տվեց ոտքերին ու… կանգնեց.
– Գիտե՞ս, ես…
– Հը, ի՞նչ կա:
– Ես մի բան պիտի տամ մեքենագրես,- հանկարծ ներքին մի գյուտից նրա դեմքը պայծառացավ, աչքե¬րը լայնացան,- միայն թե հենց հիմա, այսօր…
Մեքենագրուհին վերցրեց մեկնած թուղթը, նստեց տեղում:
– Հա, հազիվ երկու էջ է,- խոսեց նա ծիծաղկոտ:- Ոչինչ, ժամանակ ունեմ:
– «Անգին հարևանուհիս»,- կարդաց նա բարձրաձայն ու, աչքերը չարաճճիորեն կկոցելով, շուռ եկավ հաշվետարին,- սիրային նամա՞կ է, ո՞ւմ…
Հաշվետարը գունատվեց: Ի՞նչ ասի:
– Հա, սիրային է,- մի կերպ իրեն հավաքելով, կմկմաց նա,- ընկերոջս համար եմ գրել, նա չի ուզում ձեռագրով…
– Հա՜,- բազմանշանակալից ծոր տվեց մեքենագրուհին և սկսեց տկտկացնել: Հաշվետարը սրտադող սպասում էր, մի՞թե չի իմանա, ինչպես կարող է չիմանալ, ախր ինքը նրան է դիմել, նկարագրել է նրա մազերը, աչքերը, ձեռքերը: Կիմանա, չէ՞ որ, թվում է, ինքն էլ…
Ե՛վ թեթև, և՛ ուրախալի էին այդ վայրկյանները՝ լի սպասումով, երազով ու երանությամբ, և ծանր էին ու ճնշող:
Բայց մեկ էլ տկտկոցը դադարեց. կարծես թե հրաշալի կինոնկարն ընդհատեցին ամենաերանելի տեղում.
– Լսո՞ւմ ես:
Իհարկե լսում է, ասա, մի ուշացնի, մի՞թե համաձայն ես:
– Վերջացրի, կարող ես վերցնել,- խոսքն ավարտեց մեքենագրուհին և հանկարծ, երազուն հայացքը լուսամուտից դուրս ուղղելով, շշնջաց,- լավ էիր գրել…
Հաշվետարի սրտում ասես հանկարծ ջարդվեց ամենաթանկագին սափորը և ինչ-որ թուլացնող հույզ սկսեց ներքև հոսել, ողողել մարմինը, նյարդերը… Իսկ մեքենագրուհին արդեն դռների մոտ էր.
– Դե լավ, կներես,- շշնջաց նա,- ախր ժամադրված էի, իսկ նա, գիտե՞ս, ինչպես է բարկանում, երբ ուշանում եմ…

Հունվար, 1958 թ.

Categories: Արձակ

Թողնել պատասխան

Ձեր էլ-փոստի հասցեն չի հրապարակվելու։ Պարտադիր դաշտերը նշված են *-ով

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.